Column: Het testament van de suikeroom

U kent ze wel; ze zijn een beetje eigenzinnig. Excentriek soms. Iedereen heeft er wel een in de familie. De rijke suikeroom of –tante. Graag geziene gasten op verjaardagen en partijen. Maar je komt ze daar nauwelijks nog tegen. Deze mensen kwijnen vandaag de dag liever weg in eenzaamheid en komen niet meer op visite bij hun familie.


Want voordat ze het weten, krijgen ze daar ongewenste belangstelling van een opdringerige neef of nicht die ineens veel interesse heeft in hun gezondheid en allerlei nieuwsgierige vragen stelt over hun uitgavenpatroon en vermogen. En deze interesse wordt niet zelden gevoed door eigen belang. 

Onlangs bezocht een suikeroom ons kantoor samen met zijn neef. De afspraak was ook door de neef gemaakt. Suikeroom was al behoorlijk op leeftijd en kon best wat hulp gebruiken vertelde neef mij. Neef had oom de laatste maanden uitgebreid geïnformeerd over het maken van een testament en neef stelde mij voor om een testament te maken waarin hij tot enige erfgenaam zou worden benoemd. De neef kon het geld van zijn oom goed gebruiken en oom vond, zo vervolgde de neef zijn verhaal, dat de overige familieleden van hem al over ruim voldoende financiele middelen beschikken.

Sja, daar zit je dan als notaris.
Duidelijk is natuurlijk dat hier niet oom maar neef aan het woord was. Uit niets bleek echter dat oom de aanwezigheid van zijn neef ongemakkelijk vond. Integendeel. Hij vond het maar wat fijn dat zijn neef het woord voor hem deed, want hij vond het allemaal maar moeilijk. En toen ik neef vriendelijk verzocht het vertrek te verlaten sprong oom voor hem in de bres en gaf aan dat hij het op prijs stelde en er zelfs op stond dat zijn neef bij het gesprek over zijn testament aanwezig zou zijn.

Toch heb ik neef verzocht de kantoorruimte te verlaten en plaats te nemen in onze wachtkamer. Neef en ook oom reageerden daar in eerste instantie niet heel vriendelijk op, maar nadat ik hen had uitgelegd dat de notaris verplicht is op deze wijze te handelen verliet neef begripvol de ruimte.

Mogelijke beïnvloeding door derden dient te worden voorkomen!
Wat is het geval? Het wordt de notaris in tuchtrechtelijke zin zwaar aangerekend als hij niet alle voorzorgsmaatregelen treft om de testateurs tegen beïnvloeding van derden te beschermen. Bij het passeren van een testament en vooral óók bij de voorbespreking daarvan, is het van het grootste belang dat de (kandidaat-)notaris alert is op mogelijke beïnvloeding door derden en iedere mogelijke vorm van beïnvloeding te allen tijde voorkomt. Dat derden op verzoek van de testateur aanwezig zijn, ontslaat de notaris niet van die zorgplicht. Regelmatig worden notarissen die zich niet aan deze regel houden door de rechter hard op de vingers getikt.

Nietigheid van een testament
Het komt regelmatig voor dat iemand een testament probeert aan te vechten. Dat dit een vlotte boedelafwikkeling in de weg staat mag helder zijn en niemand is daar bij gebaat. Het is daarom van het grootste belang dat testamenten met de meest mogelijke zorgvuldigheid tot stand komen. Alleen als een wilsbekwame persoon in volledige vrijheid zijn wensen aan een onafhankelijke notaris kenbaar maakt is er sprake van een geldig en onaantastbaar testament.