Wat als je niet elkaars fiscale partner bent?

De fiscus behandelt samenwoners steeds vaker op dezelfde manier als getrouwde stellen. Met alle vaak gunstige gevolgen van dien. Maar niet altijd! Zonder notarieel samenlevingscontract zou u de boot nog wel eens kunnen missen. Dat heeft alles te maken met het begrip “fiscale partner”. Wanneer bent u dat nu wel en wanneer niet?


In verschillende belastingwetten heeft het zijn van ‘fiscale partners' gevolgen. Zo mogen fiscale partners voor de inkomstenbelasting bepaalde inkomsten en aftrekposten in de aangifte verdelen op de manier zoals ze dat zelf willen. Degene met het hoogste inkomen kan dan bijvoorbeeld de kosten aftrekken. Daardoor heb je het grootste belastingvoordeel. De erfbelasting kent als groot voordeel dat een fiscaal partner gelijk wordt behandeld als de echtgenoot. Dat betekent een heel hoge vrijstelling van ruim €600.000 en daarboven een tarief van 10%. Ben je geen fiscale partner, dan is je vrijstelling nog maar €2.000 en betaal je een tarief vanaf 30%.

Wanneer automatisch fiscaal partner?

Ben je getrouwd of ben je een geregistreerd partnerschap aangegaan, dan ben je automatisch elkaars fiscale partner. Ook met een notarieel samenlevingscontract ben je elkaars fiscale partner. Heb je geen samenlevingscontract, dan ben je elkaars fiscale partner niet en heb je dus de voordelen niet. Een uitzondering daarop is gemaakt voor samenwoners die samen een kind of samen een eigen woning hebben, of die elkaar voor een pensioenregeling als partner hebben aangewezen. Zij worden voor de inkomstenbelasting toch als fiscale partners aangemerkt.

Samenwoners die ten minste vijf jaren onafgebroken hebben samengewoond worden bovendien voor de Successiewet (dit is de wet die de erfbelasting regelt) ook nog als fiscale partners aangemerkt. In alle gevallen wordt als aanvullende eis nog gesteld, dat je gedurende de tijd dat je samenwoont bij de gemeente op hetzelfde woonadres staat ingeschreven.

Het is goed te weten dat het niet altijd gunstig is als fiscale partners te worden aangemerkt. Zo kun je eerder in aanmerking komen voor de zogenaamde aanmerkelijk belangregeling. Deze regeling is van toepassing wanneer jij of je partner een aandelenbelang van 5% of meer in een BV hebt. Bij fiscale partners worden de belangen van beide partners bij elkaar geteld. En voor de berekening van de drempels voor bijvoorbeeld de giftenaftrek worden de inkomens van partners samengeteld. Fiscale partners die allebei (nog) een woning bezitten, mogen slechts één woning als de eigen woning aanmerken. Alleen voor die woning geldt het zogenaamde eigenwoningforfait. Nog belangrijker, alleen voor die woning is de hypotheekrente aftrekbaar. De andere woning valt in Box 3. Dat geldt ook voor de eventuele hypotheek die voor die woning is afgesloten.

Al met al zijn er voldoende redenen om dat samenlevingscontract nu snel notarieel te regelen. Sluit je dat in 2011 af (en voldoe je overigens aan de voorwaarden), dan word je voor de inkomstenbelasting voor heel 2011 als fiscale partners aangemerkt. Maar voor bijvoorbeeld de Successiewet heeft het contract al direct voordeel. Wacht dus niet te lang.

Heb je al een samenlevingsovereenkomst of bijvoorbeeld een testament? Het is altijd verstandig deze en andere notariële documenten eens in de vier à vijf jaar grondig door te (laten) lichten.